Arif Güdül
Konya ovasında hasat edilmiş tarla parselleri, tepeden uydu görüntüsü.
Vaka OkumalarıTapu ve Mülkiyet

Tapuda 14 Bin, Mahkemede Rayiç Değer: Bir Tarlanın Önalım Davası

2020’de tapuda 14.000 TL’ye satılan bir tarla için açılan önalım davası, kanun değişince Yargıtay’dan bozmayla döndü. Bir davanın bedel hesabının nasıl değiştiğini karar metniyle sınıyoruz.

Vakayı OkuEsri · Kasım 2017

Bir tarla tapuda düşük bir bedelle satılır, komşu önalım davası açar ve dava yıllar sürer. Dava sürerken kanun değişirse önalım hakkını kullanan hangi bedeli öder?

Konya Çumra’daki 9.828,03 metrekarelik sulu bir tarla 22 Temmuz 2020’de tapuda 14.000 TL bedelle satıldı. Sınırdaş tarlanın sahibi önalım davası açtı; ilk derece mahkemesi bedeli 83.758,98 TL olarak belirledi ve davayı kabul etti. Yargıtay 26 Mart 2026’da, Aralık 2025’teki kanun değişikliği nedeniyle kararı bozdu. [1]

Bu vaka tek bir parselin önalım davasının okuması. Elimizde Yargıtay kararının tam metni, Toprak Koruma Kanunu’nun önalım maddesi, Medeni Kanun’un güncel maddeleri ve Anayasa Mahkemesi’nin sonraki iptal kararı var. Davanın bozmadan sonraki sonucunu ve tarlanın bugünkü rayiç değerini bilmiyoruz; sonunda bunun ne anlama geldiğini de yazıyoruz. Bu bir yatırım önerisi değil.

Vaka Özeti

Tapudaki Bedel

2020
14.000TL

22 Temmuz 2020 satışında tapuda gösterilen bedel.

Mahkemenin Bedeli

2024
83.758,98TL

İlk derece mahkemesinin denkleştirici adaletle belirlediği ve depo edilen bedel.

Davanın Süresi

2022 → 2026
4Yıl

2022’de açılan dava 2026’da Yargıtay’dan bozmayla döndü.

Tapuda 14 Bin Liraya Satılan Tarla

Karar metnine göre dava konusu tarla 9.828,03 metrekarelik sulu bir tarım arazisi. Tarlanın tamamı 22 Temmuz 2020’de tapuda 14.000 TL bedelle satıldı. Komşu tarlanın sahibi, 5403 sayılı Kanun’un sınırdaş tarım arazilerine tanıdığı önalım hakkına dayanarak dava açtı ve tapudaki bedel üzerinden tarlanın kendisine geçmesini istedi. [1]

Alıcı taraf, 28 Ekim 2020’de kabul edilen 7255 sayılı Kanun’la sınırdaş önalım hükmünün kaldırıldığını savundu. İlk derece mahkemesi ise ilçede asgari tarımsal arazi büyüklüğünün sulu arazide 55 dönüm olduğunu, tarlanın bu büyüklüğün altında kaldığını ve iki tarlanın tarımsal-ekonomik bütünlük oluşturduğunu tespit ederek davayı kabul etti. Künye davanın üç mahkemesini, tarlayı ve geçen süreyi bir arada gösteriyor: [1]

Davanın Künyesi

Yargıtay Kararı · Dava ve TaşınmazMahkemeler, esas ve karar sayıları, tarlanın alanı, niteliği ve ilçedeki asgari büyüklük Yargıtay kararının metninden alındı. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2026/1219, K. 2026/1591, 26 Mart 2026 (bozma). İlk derece: Çumra 1. Asliye Hukuk Mahkemesi, E. 2022/500, K. 2024/102; istinaf: Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/823, K. 2025/4164. İlçede asgari tarımsal arazi büyüklüğü sulu arazide 55 dönüm. Sınırdaş önalım hükmünü kaldıran 7255 sayılı Kanun 28 Ekim 2020’de, satıştan yaklaşık 3 ay sonra kabul edildi. Toplam süre 22 Temmuz 2020’deki satıştan bozmaya kadar tarih farkından bizim hesabımızdır.Kaynak · [1]
2020 → 2026

Dava

İlk Derece
Çumra 1. Asliye Hukuk
İstinaf
Konya Bölge Adliye
Temyiz
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi

Taşınmaz

İl · İlçe
Konya · Çumra
Nitelik
Sulu Tarla
Alan
9.828,03 m²

Sonuç

Karar
Bozma · 26 Mart 2026
Dava Konusu
Sınırdaş Önalım
Toplam Süre
Yaklaşık 5 Yıl 8 Ay

İlk derece kararının dayanağı ilçedeki asgari büyüklüktü: 9.828,03 metrekarelik tarla, ilçede sulu arazi için aranan 55 dönümün yaklaşık %17,9’u kadar; oran bizim hesabımızdır. Kanunun bugünkü metninde sınırdaş önalım fıkrası gerçekten mülga; 5403 sayılı Kanun önalım hakkını artık yalnız aile malları ortaklığı ortaklarına tanıyor. Bu davada satış değişiklikten önce yapılmıştı; Yargıtay’ın bozması da hakkın varlığına değil, bedele dayanıyor. [1] [2]

Mahkeme bedeli tapudaki rakamla bırakmadı; denkleştirici adaletle 83.758,98 TL olarak belirledi. Metrekareye bölündüğünde tapudaki bedel yaklaşık 1,42 TL, mahkemenin bedeli 8,52 TL ediyor; bu bölme bizim hesabımızdır. Grafik iki bedeli yan yana koyuyor: [1]

Mahkemenin Bedeli Tapudakinin Altı Katına Yakın

Bin TLDava Konusu Tarla · Bin TLTapudaki bedel satışta beyan edilen tutardır; mahkemenin bedeli ilk derece mahkemesinin denkleştirici adaletle belirlediği ve depo edilen tutardır. İkisi de piyasa satış fiyatı değildir. Metrekare değerleri ve oran bizim hesabımızdır; enflasyondan arındırılmadı. Sütunlar sıfır tabanlıdır; mahkemenin bedeli vurgulu.Kaynak · [1]
2020 → 2024

Fark büyük, ama iki rakam da piyasada el değiştirmiş bir satışın fiyatı değil. Biri tapuya beyan edilen bedel, öteki mahkemenin taraflar arasında denge kurmak için belirlediği tutar; aradaki farkın ne kadarının enflasyon olduğunu bu kayıtlar ayırmıyor.

Davanın asıl sorusu bedel. Tapuda yazılan rakam ile mahkemenin belirlediği rakam arasındaki farkın izini davanın takvimi sürüyor.

Satıştan Bozmaya Altı Yıl

Satış 2020’de, dava 2022’de açıldı. İlk derece mahkemesi 2024’te karar verdi, bölge adliye mahkemesi 2025’te istinaf başvurusunu reddetti. Bu arada 25 Aralık 2025’te 7571 sayılı Kanun yürürlüğe girdi ve önalım bedelini “hâkimin belirlediği rayiç bedel” olarak yeniden tanımladı. [1] [3]

Yargıtay 26 Mart 2026’da kararı bu değişiklik nedeniyle bozdu. Yaklaşık dört ay sonra Anayasa Mahkemesi bedel kuralını iptal etti; iptal 6 Ağustos 2027’de yürürlüğe girecek. Çizelge davanın aşamalarını ve kuralın değişimini aynı eksende gösteriyor: [1] [4]

Satıştan Bozmaya, Bozmadan İptale

Dava ve Kural · TarihSatış, dava, ilk derece, istinaf ve bozma Yargıtay kararından; dava açılışı, ilk derece kararı ve istinaf kararı yalnız yıl düzeyinde bilindiği için o yılın 1 Ocak–31 Aralık aralığında çizildi. Kanunun yürürlüğü Resmî Gazete’den, iptal kararı ve yürürlüğü Resmî Gazete ile Mevzuat Bilgi Sisteminden. Süreler ve özet satırları tarih farkından bizim hesabımızdır.Kaynak · [1] [3] [4]
2020 → 2027

Dava

  1. 22 Temmuz 2020Tapuda SatışTapuda 14.000 TL1 Yıl 5 Ay
  2. 2022 · Yıl DüzeyindeDava Açıldı2 Yıl
  3. 2024 · Yıl Düzeyindeİlk Derece Kararı1 Yıl
  4. 2025 · Yıl Düzeyindeİstinaf Kararı1 Yıl 2 Ay
  5. 26 Mart 2026Yargıtay Bozması26 Mart 2026

Kural

  1. 25 Aralık 2025Rayiç Bedel Kuralı6 Ay
  2. 16 Temmuz 2026AYM İptal Kararı3 Ay
  3. 9 Ayİptalin YürürlüğüYayımdan Yürürlüğe

Bozmaya ve İptale Kadar

  1. 5 Yıl 8 AySatıştan Bozmaya5 Yıl 5 Ay
  2. 1 Yıl 7 AyKural Yürürlükte

Dava satırları karar metninden, kural satırları Resmî Gazete’den geliyor; dava açılışı, ilk derece kararı ve istinaf kararı yalnız yıl düzeyinde bilindiği için o yılın tamamına yayıldı. Aynı tarla için altı yıl içinde üç ayrı bedel söz konusu oldu: tapudaki 14.000 TL, ilk derece mahkemesinin 83.758,98 TL’si ve bozmadan sonra belirlenecek rayiç değer. [1] [4]

Yargıtay’ın bu üçüncü bedeli nasıl tanımladığına bakalım.

Konya ovasında hasat edilmiş tarla parselleri, tepeden uydu görüntüsü.
Video · Vaka Okuması

Önalım Davasında Bedel

Tapudaki bedel ile rayiç değer arasındaki farka bir bakış.

Video Hazırlanıyor · Abonelere Özel

Esri · Kasım 2017

Yargıtay Hangi Tarihin Rayiç Değerini İstedi?

7571 sayılı Kanun, önalım bedelinin hâkimin belirlediği rayiç bedel olduğunu söyledi; Medeni Kanun’a eklenen geçici madde de bu kuralın değişiklikten önce açılmış davalara uygulanacağını yazdı. Aynı madde, bir yıllık hak düşürücü süre gibi 733. maddedeki değişikliklerin önceki satışlara uygulanmayacağını söylüyor. [3]

Rayiç değerin hangi tarihe göre belirleneceğini ise kanun yazmadı; Yargıtay bu boşluğu kararında doldurdu. Kanundan sonra açılan davalarda değer dava tarihine, o tarihte süren davalarda ise kanunun yürürlüğe girdiği 25 Aralık 2025’e göre belirlenecek. Çumra davası o gün sürdüğü için ikinci gruba giriyor. [1] [3]

Ayırım teknik görünse de bedeli belirleyen seçim bu. Süren davalarda değer, satışın ya da davanın açıldığı günün değil, kanunun değiştiği günün değeri oluyor; satıştan bu yana geçen yılların farkı da böylece hesaba giriyor.

Bu davada mahkeme, tarlanın 25 Aralık 2025 itibarıyla rayiç değerini keşif ve bilirkişi kuruluyla yeniden belirleyecek. Yeni bedel daha önce yatırılan tutarı aşarsa fark, nemalandırılmak üzere vadeli bir hesaba yatırılacak. Karar gerekçede oy çokluğu, sonuçta oy birliğiyle verildi. [1]

Anayasa Mahkemesi ise 734. maddenin bu ikinci fıkrasını 16 Temmuz 2026’da iptal etti; karar 6 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı ve iptal 6 Ağustos 2027’de yürürlüğe girecek. Yani bu davanın bedel kuralı, dava bitmeden bir kez daha değişebilir. [3] [4]

Bu kayıtların nerede sustuğunu açıkça yazalım.

Arif Güdül
Podcast

Tapuda Yazan Bedel Neden Yetmedi?

Önalım davasında mahkemenin bedeli nasıl okuduğu üzerine.

Bu Kayıtlarla Neyi Görebiliriz, Neyi Göremeyiz?

Dört kayıt okuduk: Yargıtay kararının tam metni, Toprak Koruma Kanunu’nun önalım maddesi, Medeni Kanun’un güncel maddeleri ve Anayasa Mahkemesi kararı. Hiçbiri bozmadan sonra belirlenecek rayiç değeri ya da davanın sonucunu göstermiyor; 83.758,98 TL’nin hangi yöntemle hesaplandığı da karar metninde ayrıntılı yer almıyor. [1] [2] [3] [4]

Kartlar her kaydın neyi gösterip neyi göstermediğini ayırıyor:

Bedel

GörülebilenTapudaki ve ilk derece mahkemesindeki tutarlar

ÖlçülemeyenBozmadan sonra belirlenecek rayiç değer

Kural

GörülebilenHangi tarihin rayiç değerinin esas alınacağı

Ölçülemeyen6 Ağustos 2027’den sonraki kural

Tarla

GörülebilenAlanı, sulu niteliği ve ilçedeki asgari büyüklük

ÖlçülemeyenTarlanın bugünkü piyasa değeri

Bu sınırla baştaki soruya dönelim.

Kanun Değişti, Bedel Yeniden Hesaplanacak

Kayıtlar aynı yöne bakıyor: tapuda 14.000 TL’ye satılan tarla için ilk derece mahkemesi 83.758,98 TL’lik bir bedel belirledi; 25 Aralık 2025’teki değişiklikten sonra Yargıtay, bedelin o tarihteki rayiç değere göre yeniden belirlenmesi için kararı bozdu. [1] [3]

Baştaki sorunun kayıtlarla verilebilecek cevabı şu: dava sürerken kanun değiştiğinde önalım hakkını kullanan, Yargıtay’ın bu kararına göre değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihteki rayiç değeri ödüyor. Bu değerin ne kadar olacağı bu kayıtlarla ölçülemiyor; bunun için bozmadan sonraki bilirkişi raporunu görmek gerekiyor. Bu vaka Kasım 2026 itibarıyla yazıldı; en son yargı kaydı 26 Mart 2026’ya, en son mevzuat kaydı 6 Kasım 2026’ya aittir.

Tapuda 14 bin yazıyordu.

Mahkeme rayiç değeri istedi.

Başka bir önalım davasında aynı soruyu soran okur için bu vakadan üç pratik not çıkıyor. Üçü de aynı yere varıyor: tapudaki rakam bedelin son sözü değildir.

Tapudaki Rakama Güvenme

Önalım davasında ödenecek bedel, bugünkü kurala göre tapudaki değil, hâkimin belirlediği rayiç bedeldir.

Tarihi Hesaba Kat

Rayiç değerin hangi tarihe göre belirlendiği, süren bir davada ödenecek tutarı değiştirir.

2027’yi Takip Et

Bedel fıkrası 6 Ağustos 2027’de iptal edilmiş olacak; o tarihten sonraki kural yeni bir kanuna bağlı.

Bu Okuma Neye Dayanıyor?

Yargıtay kararı, kanun metni ve Anayasa Mahkemesi kararı birincil kayıtlardır. Aşağıdaki notlar her kaynağın neyi gösterdiğini ve nerede sınırlandığını açıklar; kararda tarafların adları ve parsel bilgileri zaten gizlenmiştir.

  1. Çumra Önalım Davası
    Yargıtay 7. Hukuk Dairesi · 2026/1219 E., 2026/1591 K. · 26.03.2026

    İlk derece: Çumra 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 2022/500 E., 2024/102 K.; istinaf: Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi 2025/823 E., 2025/4164 K. Satış 22.07.2020, tapu bedeli 14.000 TL; sınırdaş tarım arazisine dayalı önalım (5403 madde 8/İ); 9.828,03 m² sulu tarla; ilçede asgari büyüklük sulu 55, kuru 200 dönüm; ödenen 14.515,50 TL bedelin denkleştirici adaletle 83.758,98 TL belirlendiği ve depo edildiği; Yargıtay: 7571 ile değişen TMK 734 derdest davalarda da uygulanır, rayiç değer değişikliğin yürürlüğe girdiği 25.12.2025 itibarıyla keşif ve bilirkişiyle belirlenmeli; bozma, gerekçede oy çokluğu, sonuçta oy birliği. Karar Yargıtay Karar Arama sisteminden 13 Kasım 2026’da okundu.

    Yargıtay Karar Arama

    Metne Dön
  2. Tarım Arazisinde Önalım
    Mevzuat Bilgi Sistemi · 5403 Sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, Madde 8/İ

    Bugünkü metinde önalım hakkı aile malları ortaklığı ya da kazanç paylı aile malları ortaklığı ortaklarına tanınıyor; sınırdaş tarım arazilerine ilişkin fıkra 28 Ekim 2020 tarihli 7255 sayılı Kanun’la mülga. 14 Kasım 2026’da okundu.

    Mevzuat Bilgi Sistemi

    Metne Dön
  3. Önalım Bedeli Kuralı
    Mevzuat Bilgi Sistemi · 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, Madde 733, 734 ve Geçici Madde 1

    7571 sayılı Kanun (Resmî Gazete 25 Aralık 2025) ile 734/2: rayiç bedel hâkimce belirlenir, tapu giderleriyle birlikte kesin sürede yatırılır; 733: hak, satıştan itibaren her hâlde bir yılda düşer. Geçici madde 1: 733’teki değişiklikler önceki satışlara uygulanmaz, 734’teki değişiklik önceden açılmış davalara da uygulanır. Mevzuat dipnotu: 734/2, Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edildi; iptal 6 Ağustos 2027’de yürürlüğe girer. 14 Kasım 2026’da okundu.

    Mevzuat Bilgi Sistemi · RG 25.12.2025 · 7571

    Metne Dön
  4. Bedel Fıkrasının İptali
    Anayasa Mahkemesi · 16.07.2026, E. 2026/23, K. 2026/162 · Resmî Gazete 06.11.2026

    Anayasa Mahkemesinin E. 2026/23, K. 2026/162 sayılı, 16 Temmuz 2026 tarihli kararı: TMK 734. maddenin 7571 sayılı Kanunla değişen ikinci fıkrası iptal edildi; karar 6 Kasım 2026 tarihli, 33422 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı, iptal dokuz ay sonra, 6 Ağustos 2027’de yürürlüğe girer (Resmî Gazete fihristi ve Mevzuat Bilgi Sistemi dipnotu). Kararla yeni kuralın ne olacağı belli değil. 14 Kasım 2026’da okundu.

    RG 06.11.2026

    Metne Dön

Bu Vakayı Tartışanlar

Bu bölümde okurların vaka hakkındaki soruları, sahadan notları ve kendi bölgelerinden gözlemleri yer alıyor. Yazarın yanıtları ayrıca işaretlenir; en faydalı bulunan yorumlar öne çıkar. Yorumlar onaydan sonra yayınlanır. Yorumları herkes okuyabilir, yorum yazmak ve oy vermek için ücretsiz üyelik yeterli.

İlk Yorumu Siz YazınSorunuzu ya da notunuzu yazın; göndermek için ücretsiz üyelik yeterli.
Yorumları herkes okur.Sayfa yükleniyor; birazdan gönderebilirsiniz.