Arif Güdül
Çorum’da kent kenarında yeni konut adaları, tepeden uydu görüntüsü.
Toprak NotlarıDeğer ve Fiyat

Arsanın Değeri Nasıl Belirlenir? Ekspertiz, Emlak Değeri ve Bilirkişi

Aynı arsa için ekspertiz raporu, emlak vergisi değeri, kamulaştırma bilirkişisi ve tapudaki beyan dört ayrı rakam verebilir. Her rakamı kimin, hangi kurala göre belirlediğini mevzuatla ayırıyoruz.

Yazıyı OkuEsri · Ağustos 2025

Bir arsa için banka bir rakam, belediye başka bir rakam, satıcı üçüncü bir rakam söyler. Hepsi “değer” diye anılır ama aynı şeyi ölçmez. Arsanın değerini kim, hangi kurala göre belirler, ve bu rakamlardan hangisi ne işe yarar?

Sermaye piyasası mevzuatına göre hazırlanan ekspertiz raporu lisanslı uzmanlarca, Uluslararası Değerleme Standartlarına göre yazılır. Emlak vergisi değeri takdir komisyonlarının birim değerlerinden çıkar, kamulaştırmada bedeli mahkemenin bilirkişisi kanundaki ölçütlerle hesaplar, tapuda beyan edilen bedel ise emlak vergisi değerinden düşük olamaz. [1] [2] [3] [4] [5]

Bu yazıda dört rakamın her birini ayrı ayrı okuyor, sonunda bir tabloda yan yana koyuyoruz. Bu bir değerleme raporu ya da yatırım önerisi değil; belirli bir arsanın değerini ancak o arsayı yerinde inceleyen lisanslı bir uzman söyleyebilir.

Bu yazı SPK’nın iki değerleme tebliğine, Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği’nin yayımladığı UDS metnine, Emlak Vergisi Kanunu’na, Kamulaştırma Kanunu’na ve Harçlar Kanunu’na dayanır. Bankaların kredi için istediği değerlemeyi düzenleyen BDDK yönetmeliğini bu yazıda okumadık. Vakalardan aktarılan muhammen ve ilan bedelleri gerçekleşmiş satış bedeli değildir.

Arsanın Değerini Kim Belirler?

Kısa cevap şu: tek bir “arsa değeri” yok, amaç kadar değer var. Ekspertiz raporu bir satışta ya da teminatta beklenen fiyatı tahmin eder ve lisanslı uzman tarafından standarda göre yazılır. [1] [2]

Emlak vergisi değeri vergiyi hesaplamak içindir ve sokak ya da köy ölçeğindeki birim değerlerden çıkar. Kamulaştırma bedeli devletin ödeyeceği tutardır ve kanundaki ölçütlerle bilirkişice belirlenir. Tapudaki beyan ise harç matrahıdır ve emlak vergisi değerinin altına inemez. [3] [4] [5]

Ekspertiz Raporu Hangi Yöntemle Hazırlanır?

Sermaye piyasası mevzuatına göre yapılan değerlemelerde Uluslararası Değerleme Standartlarına uymak zorunlu. Raporu imzalayan gayrimenkul değerleme uzmanı, en az dört yıllık üniversite mezunu, alanda en az üç yıl tecrübeli ve SPK’nın verdiği lisansa sahip kişi olmalı. [1]

Standardın “Değerleme Yaklaşımları ve Yöntemleri” bölümü üç ana yaklaşım sayıyor. Uzman bunlardan birini ya da birkaçını seçer ve neden seçtiğini raporda açıklar. Üç yaklaşım şunlar: [2]

Uluslararası Değerleme Standartları · UDS 105

TDUB · UDS 105Tanımlar standardın Türkçe metninden kısaltıldı; arsadaki kullanımı bizim özetimizdir. Pazar yaklaşımı yakın tarihli emsal satış, gelir yaklaşımı kira ya da ürün geliri, maliyet yaklaşımı arsa üzerindeki yapı değerlenirken öne çıkar.Kaynak · [2]
Standart
Üç değerleme yaklaşımı ve arsadaki karşılığı
YaklaşımNeye Bakar?Ne Zaman?
PazarEmsal FiyatlarEmsal Varsa
GelirGelecek GelirGelir Varsa
MaliyetYeniden EdinmeYapı Varsa

Arsada en sık kullanılan pazar yaklaşımı; ama emsal satışlar az ya da eskiyse standart uzmanın diğer yaklaşımlarla sağlama yapmasını bekliyor. Bir raporu okurken ilk bakılacak yer, hangi emsallerin ve hangi tarihlerin kullanıldığı. [2]

Çorum’da kent kenarında yeni konut adaları, tepeden uydu görüntüsü.
Video · Konu Anlatımı

Ekspertiz, Emlak Değeri, Bilirkişi

Aynı arsanın üç ayrı değerine yan yana bir bakış.

Video Hazırlanıyor · Abonelere Özel

Esri · Ağustos 2025

Emlak Vergisi Değeri Neye Göre Hesaplanır?

Emlak Vergisi Kanunu’na göre arsanın vergi değeri, takdir komisyonlarının belirlediği birim değerlerle hesaplanıyor. Arsada birim değer mahalle ve cadde ya da sokak bazında, arazide ise il ya da ilçe bazında ve arazinin kıraç, taban ya da sulak olmasına göre takdir ediliyor. [3]

Yani bu değer parselin kendisine değil, bulunduğu sokağa ya da köye bakıyor. Takdirden sonraki yıllarda rakam yeniden değerleme oranıyla artırılıyor; kanunla tasarrufu kısıtlanan arsada ise vergi kısıtlama sürdükçe onda bir oranında alınıyor. Yıllık vergiyi bu değerle birlikte kanundaki oran belirliyor: [3]

Emlak Vergisinin Oranı

Binde1319 Sayılı Emlak Vergisi Kanunu · Madde 18Oranlar vergi değerine uygulanır. 5216 sayılı Kanunun uygulandığı büyükşehir belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde %100 artırımlı uygulanır; Cumhurbaşkanı oranları yarısına kadar indirmeye ya da üç katına kadar artırmaya yetkilidir. Sütunlar sıfır tabanlıdır.Kaynak · [3]
Büyükşehirde 2 Kat

Büyükşehirde oranlar iki katına çıkıyor; arsa ile tarla arasındaki fark ise iki durumda da üç kat. Yine de bu oranlar parselin pazardaki fiyatına değil, sokağın ya da köyün birim değerine uygulandığı için emlak vergisi değeri piyasadaki fiyatın yerine kullanılmamalı. [3]

Mart 2024: Konya Selçuklu’nun kuzeyinde aynı tepelerde yeni yollar, yapı adaları ve konut blokları, tepeden uydu görüntüsü.
Eylül 2012: Konya Selçuklu’nun kuzeyinde bozkır tepeler ve birkaç yerleşke, tepeden uydu görüntüsü.
Konya’da Selçuklu ilçesinin kuzeyindeki tepeler, Eylül 2012 ve Mart 2024. Görüntü: Esri World Imagery Wayback; tarihler arşivin görüntü kaydından. Kare ölçüm amaçlı değildir; alan veya oran hesaplanmamıştır. Karede parsel ya da imar sınırı işaretli değildir. [10]

Kare Konya’da Selçuklu ilçesinin kuzeyinden, on bir yılı aşkın bir arayla alındı. Eylül 2012’de bozkır tepeler ve birkaç yerleşke görülüyor; Mart 2024’te aynı tepelerde yeni yollar, yapı adaları ve konut blokları var. Kareden okunabilen üç not şunlar: [10]

Görüntüde

Bozkır Tepeler

2012’de tepeler bozkır; aralarında yalnız birkaç yerleşke var.

Görüntüde

Yol ve Yapı

2024’te aynı tepelerde yeni yollar, yapı adaları ve konut blokları var.

Görüntünün Dışında

Vergi Değeri

Kare parsellerin tapudaki niteliğini, imar durumunu ve takdir edilen birim değeri göstermez.

Kare tepelerin bozkırdan yapı adalarına geçtiğini gösteriyor; parsellerin vergi değerini göstermiyor. Vergide ölçüyü görünüm değil kayıt belirliyor: arazi il ya da ilçe bazında ve toprağın niteliğine göre, arsa ise mahalle ve sokak bazında değerleniyor. Aynı tepedeki bir parselin hangi sınıfta ve hangi birim değerle vergilendiğini belediyedeki emlak vergisi kaydı gösterir. [3] [10]

Kamulaştırmada Arsanın Değerini Kim Biçer?

Kamulaştırmada bedeli, uzlaşma olmazsa mahkemenin seçtiği bilirkişi kurulu belirliyor. Kanun bilirkişiye bir ölçüt listesi veriyor: cinsi, yüzölçümü, vergi beyanı, resmî kıymet takdirleri, arsada emsal satışlar, tarım arazisinde ise olduğu gibi kullanılması hâlinde getireceği net gelir. Rapor da SPK’nın kabul ettiği değerleme standartlarına uygun ve gerekçeli olmak zorunda. [4]

Kamulaştırmanın kendisinden doğacak değer artışı bu hesaba katılmıyor. Tarla ile arsa arasındaki ayırım da burada belirleyici: aynı büyüklükteki iki parselden biri emsal satışla, öteki ürün geliriyle ölçülüyor. Hesabın ayrıntısını Kamulaştırma Bedeli yazımızda anlattık. [4]

Bilirkişinin ve ilanın yazdığı rakamın kayıtta nasıl sınandığını dört vakamızda okuduk. Bursa’da bir arsanın irtifak bedelinde bilirkişi raporu değer düşüklüğünü %38,57 yazdı, hesapta ise %56,95 kullanıldı; bölge adliye mahkemesi kararı kaldırıp yeniden hüküm kurdu. [6]

İcradaki iki satışta bilirkişinin biçtiği muhammen bir satışa dönüşmedi: Konya’da bir tarlanın ihalesi borç ödenince düştü, Kocaeli’de 973 milyon TL muhammenli bir fabrikaya hiç teklif gelmedi. İlan tarafında ise fiyatı düşen 898 tarla ilanında tipik indirim %6,5’ti. [7] [8] [9]

Kısacası bilirkişinin ya da ilanın yazdığı rakam, gerçekleşmiş bir bedel değil. Bir oran hatası bedeli değiştirebiliyor, bir muhammen alıcı bulamayabiliyor, bir ilan fiyatı aylar içinde indirilebiliyor. Son rakam tapuya yazılan beyan; ona bakalım.

Tapuya Hangi Değer Yazılır?

Tapudaki bedel alıcıyla satıcının beyanıdır. Harçlar Kanunu harcı bu beyan üzerinden alıcı ve satıcı için ayrı ayrı binde 20 olarak alıyor; beyan emlak vergisi değerinden düşük olamıyor. [3] [5]

Harcı iki taraf ayrı ayrı ödediği için beyanın üzerindeki toplam yük binde 40; bu toplam bizim hesabımızdır. Bu yüzden beyan edilen bedel iki tarafın da cebini ilgilendiriyor. Ama bu bedelin tabanını emlak vergisi değeri çiziyor; beyan gerçeği yansıtmazsa eksik harç sonradan alınıyor ve bir kat vergi ziyaı cezası kesiliyor. Dört rakamı yan yana koyduğumuzda fark daha net görünüyor: [3] [5]

Aynı Arsa İçin Dört Rakam

Mevzuat · Bizim ÖzetimizTablo kanun ve tebliğ maddelerinin özetidir; belirli bir arsa için rakam vermez. Emlak vergisi değerini takdir komisyonu, kamulaştırma bedelini mahkemenin seçtiği bilirkişi kurulu belirler; ekspertiz satış ya da teminat için beklenen fiyatın tahminidir.Kaynak · [1] [3] [4] [5]
Karşılaştırma
Ekspertiz, emlak vergisi değeri, kamulaştırma bedeli ve tapu beyanı yan yana
RakamKim Belirler?Ne İçin?
Ekspertiz DeğeriLisanslı UzmanSatış ya da Teminat
Emlak Vergisi DeğeriKomisyonVergi Tabanı
Kamulaştırma BedeliBilirkişiKamu Ödemesi
Tapu BeyanıAlıcı ve SatıcıHarç Matrahı

Tablonun ilk satırı piyasaya en yakın tahmini, ikinci satırı vergi tabanını, üçüncüsü devletin ödeyeceğini, dördüncüsü tarafların beyanını gösteriyor. Pazarlıkta bu dördünü birbirinin yerine kullanmak, en sık yapılan hata. [1] [3] [4] [5]

Arif Güdül
Podcast

Arsanın Gerçek Değeri Hangisi?

İdari değer ile piyasa değeri arasındaki fark üzerine.

Arsanın Değerine Bakarken Üç Kontrol

Yazının bölümleri aynı sonuca varıyor: ekspertiz standarda bağlı bir tahmin, emlak vergisi değeri sokak ölçeğinde bir taban, kamulaştırma bedeli kanuni ölçütlerle bir hesap, tapu beyanı ise tarafların sözü. [1] [3] [4] [5]

Bir arsanın değerine bakarken sorulacak üç soru şunlar:

  1. Bu Rakamı Kim Verdi?Lisanslı Uzman mı, Satıcı mı
  2. Emsaller Neler?Yeri, Tarihi ve Büyüklüğü
  3. Rapor Ne İçin?Satış, Vergi ya da Kamulaştırma

İlk soru rakamın ağırlığını belirliyor: lisanslı uzmanın raporu standarda bağlı, satıcının söylediği değil. İkinci soru raporun içini açıyor; üçüncüsü rakamın hangi karşılaştırmada kullanılabileceğini söylüyor. [1] [2]

Bir not daha: arazinin cinsi değerin her hesabını değiştiriyor. Aynı parsel emlak vergisinde kıraç ya da sulak diye ayrılıyor, kamulaştırmada ise tarla ya da arsa olmasına göre başka bir yöntemle ölçülüyor. [3] [4]

Bir arsanın tek bir değeri yoktur; her rakamın bir sahibi ve bir amacı vardır.

Baştaki soruya maddelerle verilebilecek cevap şu: ekspertizi lisanslı uzman standarda göre, emlak vergisi değerini takdir komisyonu birim değerlerle, kamulaştırma bedelini bilirkişi kanuni ölçütlerle belirliyor; tapudaki beyan ise emlak vergisi değerinin altına inemeyen bir harç matrahı. Bu yazı Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki metinlerle yazıldı. [1] [2] [3] [4] [5]

Aklınızda Kalabilecekler

Ekspertiz, emlak değeri ve tapu beyanı en sık karıştırılan rakamlar. Aşağıdaki kısa cevaplar bunları ayırıyor.

Ekspertiz Raporunu Kim Hazırlayabilir?

Sermaye piyasası mevzuatındaki değerlemede SPK lisansı olan, en az üç yıl tecrübeli uzman hazırlar. [1]

Ekspertizde Hangi Yöntem Kullanılır?

Standart üç yaklaşım sayıyor; arsada en sık emsal satışlara dayanan pazar yaklaşımı kullanılıyor. [2]

Emlak Vergisi Değeri Gerçek Değer midir?

Sokak ya da köy ölçeğindeki birim değerlerden hesaplanır; parselin piyasa fiyatını göstermez. [3]

Kamulaştırmada Arsa ve Tarla Aynı Ölçülür mü?

Arsada emsal satışlar, tarlada olduğu gibi kullanılması hâlinde getireceği net gelir esas alınır. [4]

Tapuya Emlak Değerinin Altında Bedel Yazılabilir mi?

Harç matrahı emlak vergisi değerinden az olamaz; gerçeği yansıtmayan beyana fark harç ve ceza gelir. [3] [5]

Hangi Rakamla Pazarlık Yapılmalı?

Satış için piyasaya en yakın tahmin ekspertiz; diğer rakamlar vergi, kamulaştırma ve harç için üretilir. [1] [3]

Bu Okuma Neye Dayanıyor?

Kaynaklar tebliğ, standart ve kanun metinleridir; hiçbiri belirli bir arsanın değerini göstermez. Notlar her kaynaktan tam olarak neyin alındığını söyler.

  1. Değerleme Uzmanı ve Standart Zorunluluğu
    Sermaye Piyasası Kurulu · Tebliğ III-62.1 (RG 01.02.2017) ve Tebliğ III-62.3 (RG 31.08.2019)

    III-62.1 madde 3: sermaye piyasası mevzuatı uyarınca yapılan değerlemelerde Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği ve Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği’nin yayımladığı Uluslararası Değerleme Standartlarına uyulması zorunlu. III-62.3 tanımlar: gayrimenkul değerleme uzmanı en az dört yıllık üniversite mezunu, alanda en az üç yıl tecrübeli ve Kurulca verilen Gayrimenkul Değerleme Lisansına sahip gerçek kişi. Resmî Gazete metinlerinden 13 Kasım 2026’da okundu.

    Resmî Gazete · III-62.1 · Resmî Gazete · III-62.3

    Metne Dön
  2. Üç Değerleme Yaklaşımı
    Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği · Uluslararası Değerleme Standartları, UDS 105 Değerleme Yaklaşımları ve Yöntemleri

    Pazar yaklaşımı: fiyat bilgisi elde edilebilen aynı ya da benzer varlıklarla karşılaştırma. Gelir yaklaşımı: gelecekteki nakit akışlarının tek bir cari değere dönüştürülmesi. Maliyet yaklaşımı: alıcının eşit faydadaki başka bir varlığı edinme maliyetinden fazla ödemeyeceği ilkesi. TDUB’un sitesindeki Türkçe metin (2017 baskısı) 13 Kasım 2026’da okundu; standardın sonraki baskıları ayrıca kontrol edilmeli.

    Metne Dön
  3. Emlak Vergisi Değeri
    Mevzuat Bilgi Sistemi · 1319 Sayılı Emlak Vergisi Kanunu, Madde 18, 29 ve 30

    Madde 18: arazi vergisinin oranı binde 1, arsada binde 3; büyükşehir belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde %100 artırımlı. Madde 29/a: arsa ve arazinin vergi değeri, takdir komisyonlarınca arsada mahalle ve cadde-sokak, arazide il ya da ilçe ve arazinin cinsi (kıraç, taban, sulak) itibarıyla takdir edilen birim değerlere göre hesaplanır; sonraki yıllarda yeniden değerleme oranında artırılır. Madde 30: kanunla tasarrufu kısıtlanan arsanın vergisi kısıtlama sürdükçe 1/10 oranında tahsil edilir. 14 Kasım 2026’da okundu.

    Mevzuat Bilgi Sistemi

    Metne Dön
  4. Kamulaştırma Bedelinin Ölçütleri
    Mevzuat Bilgi Sistemi · 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu, Madde 11

    Bilirkişi kurulu bedeli; cins ve nevi, yüzölçümü, değere etki eden nitelikler, vergi beyanı, resmî kıymet takdirleri, arazide oldukça kullanılması hâlinde getireceği net gelir, arsada emsal satışlar ve diğer objektif ölçülere göre belirler; kamulaştırmadan doğacak değer artışları hesaba katılmaz. 13 Kasım 2026’da okundu.

    Mevzuat Bilgi Sistemi

    Metne Dön
  5. Tapuda Beyan Edilen Bedel
    Mevzuat Bilgi Sistemi · 492 Sayılı Harçlar Kanunu, Madde 63 ve (4) Sayılı Tarife 20/a

    Tapu harcı, emlak vergisi değerinden az olmamak üzere beyan edilen bedel üzerinden alıcı ve satıcı için ayrı ayrı binde 20; beyan gerçeği yansıtmazsa fark harç ve bir kat vergi ziyaı cezası. 13 Kasım 2026’da okundu.

    Mevzuat Bilgi Sistemi

    Metne Dön
  6. Raporda Yüzde 38,57, Hesapta Yüzde 56,95: Bursa’da Bir Arsanın İrtifak Bedeli
    Vaka · Kasım 2026

    Bursa’da arsa niteliğindeki bir parselde irtifak hakkı bedelinin tespiti davasında bilirkişi raporu değer düşüklüğünü %38,57 belirledi, hesapta %56,95 kullanıldı; bölge adliye mahkemesi kararı kaldırdı, Yargıtay 8 Aralık 2025’te onadı. Vaka sayfası 14 Kasım 2026’da okundu.

    Vaka Sayfası

    Metne Dön
  7. Haczedilen Tarla İlana Çıktı: İlan Satış Demek mi?
    Vaka · Kasım 2026

    Konya Yunak’ta bir tarlanın borçluya ait payı bilirkişinin metrekareye 65 TL biçtiği muhammenle e-Satış’a çıktı; ihale birinci artırmada borcun ödenmesi gerekçesiyle düştü. Vaka sayfası 14 Kasım 2026’da okundu.

    Vaka Sayfası

    Metne Dön
  8. Fabrikaya Teklif Gelmedi: OSB’de Kim Alıcı Olabilir?
    Vaka · Kasım 2026

    Kocaeli Çayırova’daki bir OSB fabrikası 973.137.038,38 TL muhammenle e-Satış’a çıktı; geçmiş kayıtlarda tek teklif yok ve satış Haziran 2026’da düştü. Vaka sayfası 14 Kasım 2026’da okundu.

    Vaka Sayfası

    Metne Dön
  9. Fiyatı Düşen İlan: Satıcı Ne Kadar İndiriyor?
    Vaka · Kasım 2026

    Ekim 2026 sonunda Emlakjet’teki satılık tarla ilanlarının %17’si “fiyatı düşen” olarak işaretliydi; vakada okunan 898 ilanda tipik indirim %6,5’ti. Vaka sayfası 14 Kasım 2026’da okundu.

    Vaka Sayfası

    Metne Dön
  10. Uydu Görüntüleri
    Esri World Imagery Wayback · Eylül 2012 ve Mart 2024

    Karşılaştırma kareleri Esri World Imagery Wayback arşivinin iki ayrı sürümündeki görüntülerden; görüntü tarihleri arşivin kaynak kaydından (DigitalGlobe, Eylül 2012; Maxar, Mart 2024) okundu. Kareler 14 Kasım 2026’da çizildi; üzerinde çizgi, işaret, alan ya da oran ölçümü yoktur.

    World Imagery Wayback

    Metne Dön

Bu Yazıyı Tartışanlar

Bu bölümde okurların yazı hakkındaki soruları, sahadan notları ve kendi bölgelerinden gözlemleri yer alıyor. Yazarın yanıtları ayrıca işaretlenir; en faydalı bulunan yorumlar öne çıkar. Yorumlar onaydan sonra yayınlanır. Yorumları herkes okuyabilir, yorum yazmak ve oy vermek için ücretsiz üyelik yeterli.

İlk Yorumu Siz YazınSorunuzu ya da notunuzu yazın; göndermek için ücretsiz üyelik yeterli.
Yorumları herkes okur.Sayfa yükleniyor; birazdan gönderebilirsiniz.