Arif Güdül
Konya Çumra’da toplulaştırılmış büyük dikdörtgen tarla blokları, tepeden uydu görüntüsü.
Toprak NotlarıTarım ve Arazi

Arazi Toplulaştırması Nedir? Tarlanızdan Ne Kadar Kesilir?

Toplulaştırmada dağınık tarlalar birleştirilir, yol ve kanal için kesinti yapılır, bir süre tarla satılamaz. Kanunun kime ne yüklediğini maddeleriyle okuyoruz.

Yazıyı OkuEsri · Temmuz 2025

Köye toplulaştırma ekibi gelir, tarlalar ölçülür, bir süre sonra tapuda parsel numaraları ve sınırlar değişir. Bu sırada tarla sahibinin aklına ilk gelen soru basittir. Toplulaştırmada tarlamdan ne kadar kesilir, bu süreçte tarlamı satabilir miyim?

Kanuna göre toplulaştırma maliklerin rızası aranmadan da yapılabiliyor; yol ve kanal gibi ortak alanlar için tarladan yüzde 10’a kadar katılım payı bedelsiz kesiliyor. Uygulama alanı ilan edildikten sonra tarlanın satışı beş yıla kadar durabiliyor; süre bir kez daha uzatılabiliyor. [1]

Bu yazıda toplulaştırmanın ne olduğunu, kesintinin nasıl hesaplandığını, satış kısıtını ve yeni parselin bölünme kuralını okuyoruz. Bu bir hukuki görüş ya da yatırım önerisi değil; kendi parseliniz için DSİ’nin proje kayıtlarına bakmak gerekir.

Bu yazı 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlemesine Dair Tarım Reformu Kanunu’nun ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki metinlerine, askı ve itiraz usulü Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği’ne dayanır. Kendi parselinizdeki kesinti oranını ve takvimi yalnız DSİ’nin proje kayıtları kesinleştirir.

Toplulaştırmada Tarlaya Ne Olur?

Kısa cevap şu: dağınık ve küçük tarlalarınız, toprak değerine göre denkleştirilerek daha az sayıda ve daha düzgün parsele dönüşüyor. Yol ve kanal için tarlanızdan yüzde 10’a kadar pay bedelsiz kesiliyor; bunun üstündeki kesinti için karşılık veriliyor. [1]

Uygulama süresince tarla satılamıyor, ipotek edilemiyor ve satış vaadine konu olamıyor; bu yasak beş yılı aşamıyor ama bir kez beş yıla kadar uzatılabiliyor. Mirasla geçiş bu yasağın dışında. [1]

Arazi Toplulaştırması Nasıl Yapılır?

3083 sayılı Kanun’a göre toplulaştırmayı DSİ yapıyor. Toplulaştırma isteyen maliklerin talebiyle yapılabildiği gibi maliklerin rızası aranmadan da yapılabiliyor; kanun isteğe bağlı olanlara öncelik verilmesini istiyor. [1]

Eski tarlaların yerine verilecek yeni parseller, “toprağın derecelendirilmesi” ile belirleniyor. Kanun bu derecelendirmede rayiç bedel, verimlilik, toprağın özellikleri, yerleşim yerine uzaklık ve konum gibi unsurların esas alınacağını yazıyor. Yani yeni parsel, metrekareyle değil, değer denkliğiyle veriliyor. [1]

Temmuz 2025: Konya Çumra’da aynı ovada büyük ve düzgün dikdörtgen tarla blokları, tepeden uydu görüntüsü.
Haziran 2011: Konya Çumra’da otoyolun yanında farklı büyüklükte dağınık tarla parselleri, tepeden uydu görüntüsü.
Konya Çumra’da otoyolun yanındaki tarla parselleri, Haziran 2011 ve Temmuz 2025. Görüntü: Esri World Imagery Wayback; tarihler arşivin görüntü kaydından. Kare ölçüm amaçlı değildir; alan veya oran hesaplanmamıştır. Karede parsel ya da proje sınırı işaretli değildir. [8]

Kare Konya’nın Çumra ilçesinden, yaklaşık on dört yıl arayla alındı. Haziran 2011’de otoyolun yanında farklı büyüklükte, dağınık tarla parselleri görülüyor; Temmuz 2025’te aynı ovada büyük ve düzgün dikdörtgen tarla blokları var. Kareden okunabilen üç not şunlar: [8]

Görüntüde

Dağınık Parseller

2011’de otoyolun yanında farklı büyüklükte, dağınık tarla parselleri var.

Görüntüde

Düzgün Bloklar

2025’te aynı ovada büyük ve düzgün dikdörtgen tarla blokları var.

Görüntünün Dışında

Proje ve Pay

Kare düzenlemenin hangi projeyle, ne zaman yapıldığını ve tarladan ne kadar pay kesildiğini göstermez.

Kare toplulaştırmanın hedeflediği türden bir değişimi gösteriyor: küçük ve dağınık parsellerin yerini büyük ve düzgün bloklar almış. Bu ovadaki düzenlemenin hangi projeyle ve ne zaman yapıldığını bu yazının kaynakları söylemiyor; bunu DSİ’nin proje kayıtları gösterir. Bir sonraki soru, bu düzen kurulurken tarladan ne kadar kesildiği. [1] [8]

Konya Çumra’da toplulaştırılmış büyük dikdörtgen tarla blokları, tepeden uydu görüntüsü.
Video · Konu Anlatımı

Toplulaştırmada Tarla Nasıl Yer Değiştirir?

Toplulaştırma öncesi ve sonrası parsel düzenine bir bakış.

Video Hazırlanıyor · Abonelere Özel

Esri · Temmuz 2025

Toplulaştırmada Tarladan Ne Kadar Kesilir?

Kanun yol ve kanal gibi kamunun ortak kullanacağı yerler için arazinin yüzde 10’una kadar katılım payı kesilmesine izin veriyor ve bu pay için bedel ödenmiyor. Toplulaştırma nedeniyle kapanan yollar ve yol fazlalıkları da aynı amaçla kullanılıyor. [1]

Oran projenin özelliğine göre belirleniyor; yüzde 10 bir tavan, her projede kesilen oran değil. Tavandaki bir kesinti 1.000 metrekarelik varsayımsal bir tarlada şöyle görünüyor: [1]

1.000 Metrekarelik Bir Tarla

3083 Sayılı Kanun Madde 6 · Örnek HesapTarla varsayımsaldır ve hesap alan üzerinden yapıldı; bizim hesabımızdır. Gerçek dağıtımda yeni parsel toprağın derecelendirilmesiyle, değer denkliğine göre verilir. Kesinti oranı projeye göre değişir ve tavanı %10’dur.Kaynak · [1]
Tavandaki Kesinti · %10

Toplulaştırmadan Önce1.000 m²

  • Size Kalan%90

    900 m²
  • Katılım Payı (olumsuz)%10

    100 m², Bedelsiz

Örnekteki 100 metrekare için bedel ödenmiyor; kanunun bu pay için koyduğu tek sınır yüzde 10 tavanı. Katılım payını aşan kesinti ise karşılıksız kalmıyor: önce varsa eş değerde Hazine arazisiyle karşılanıyor, Hazine arazisi yoksa kamulaştırılıyor. [1]

Kanun ayrıca ortak alan olarak planlanan yerlerdeki ağaç ya da yapı gibi mütemmim cüzlerin karşılığının ve yeni parsel teslim edilene kadar doğacak gelir kayıplarının uygulayıcı kuruluşça karşılanacağını yazıyor. Kesinti oranı projeye göre değişiyor; kendi oranınızı DSİ’nin proje kayıtlarından öğrenmeniz gerekiyor. [1]

Toplulaştırma Sürerken Tarla Satılabilir mi?

Uygulama alanına ilişkin Cumhurbaşkanı kararı Resmî Gazete’de yayımlandığı andan, toplulaştırma ve dağıtım tapuya tescil edilene kadar tarlanın mülkiyeti ve zilyetliği devredilemiyor. Tarla ipotek edilemiyor, satış vaadine de konu olamıyor. [1]

Bu kısıt beş yılı aşamıyor; çalışmalar bitmezse en fazla beş yıl daha uzatılabiliyor. İki süre toplandığında tarlanın satışı, kararın yayımlanmasından tescile kadar on yıla kadar durabiliyor; bu toplam bizim hesabımızdır. On yıl bir üst sınır, çalışmalar erken biterse kısıt tescille kalkıyor. [1]

Kısıt sürerken tarlasını satmak isteyen malik başvurursa, uygulayıcı kuruluş altmış gün içinde ya araziyi kamulaştırıyor ya da satışa izin veriyor; satış zorunlu hâle gelirse tek yol bu. Mirasla intikal yasağın dışında kalıyor. Tescilden sonra ise yeni parselin bölünme kuralı devreye giriyor. [1]

Toplulaştırmadan Sonra Yeni Parsel Bölünebilir mi?

Toplulaştırma sonunda dağıtılan arazi malikleri adına tescil ediliyor; bu parseller o bölge için belirlenen dağıtım normundan daha küçük parçalara ne anlaşmayla ne de mahkeme kararıyla bölünebiliyor. Bu yasak tapuya şerh olarak yazılıyor. 5403 sayılı Kanun’un genel bölünmezlik kuralı da tarım arazisi için ayrıca geçerli. [1] [2]

Parselin kaydının ve bulunduğu alanın kuralının neyi belirlediğini iki vakamızda okuduk. Adana Karataş’ta 30 yıldır ekildiği söylenen bir yer, 2017 toplulaştırmasıyla 186.172,11 metrekarelik bir mera parselinde kaldı ve kullanıcının tapu davası reddedildi. Köy yerleşik alanındaki bir ifrazda ise 2.270,70 metrekarelik bir arsa dört parsele bölündü ve tek metrekaresi eksilmedi. [4] [5]

Kısacası toplulaştırma bittiğinde tarlanın geleceğini tapudaki vasıf ve parselin bulunduğu alanın kuralı belirliyor. Uzun kullanım meranın kaydını değiştirmiyor; bölme ise ancak kuralın izin verdiği ölçüde ve kayıtla mümkün oluyor.

Mirasla gelen elbirliği mülkiyetindeki tarlalar ise toplulaştırma sırasında re’sen paylı mülkiyete çevriliyor ve bu işlem harçtan muaf tutuluyor. Toplulaştırmadan sonra tapudaki vasıf da önem taşıyor; mera olarak tescil edilen yerin zilyetlikle kazanılamadığı bir davayı Karataş vakasında anlattık. [1] [3]

Arif Güdül
Podcast

Kesinti Neden Yapılır?

Toplulaştırmada ortak tesis payı ve itiraz üzerine.

Toplulaştırma Alanında Üç Kontrol

Yazının bölümleri aynı sonuca varıyor: toplulaştırmada yeni parsel değer denkliğiyle veriliyor, yüzde 10’a kadar kesinti bedelsiz, süreç boyunca satış kısıtlı ve yeni parsel dağıtım normunun altına bölünemiyor. [1] [2]

Toplulaştırma alanında tarla alacak ya da sahibi olan okurun soracağı üç soru şunlar:

  1. Alan İlan Edildi mi?Uygulama Alanı Kararı ve Tarihi
  2. Kesinti Oranı Ne?DSİ Projesindeki Katılım Payı
  3. Tapuda Şerh Var mı?Bölünme Yasağı ve Yeni Vasıf

İlk soru satışın mümkün olup olmadığını belirliyor: uygulama alanında tescil bitene kadar devir yapılamıyor. İkinci soru tarladan ne kadarının bedelsiz gideceğini, üçüncüsü yeni parselle neyin yapılabileceğini söylüyor. [1]

Bir not daha: toplulaştırmada malike ayrıca tebligat yapılmıyor. Uygulama yönetmeliğine göre derecelendirme listesi ve haritası muhtarlıkta, köy konağında ya da camide ve kaymakamlığın ilan tahtasında otuz gün askıda kalıyor ve bu ilan şahsen tebliğ sayılıyor. İtiraz, ilanın başladığı günden kaldırıldığı günü izleyen iş gününün mesai bitimine kadar, belgeye dayanarak ve yazılı olarak DSİ’ye ya da proje idaresine yapılıyor. [6] [7]

Toplulaştırmada metrekare değil, değer denkleştirilir; kesinti ise baştan kanunda yazılıdır.

Baştaki soruya maddelerle verilebilecek cevap şu: toplulaştırmada tarlanızdan yol ve kanal için yüzde 10’a kadar bedelsiz kesinti yapılabiliyor, fazlası karşılanıyor; uygulama süresince, beş yıl artı en çok beş yıl uzatma ile, tarla devredilemiyor. Bu yazı Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki metinlerle yazıldı. [1]

Aklınızda Kalabilecekler

Kesinti, satış yasağı ve yeni parsel en çok sorulan konular. Aşağıdaki kısa cevaplar bunları ayırıyor.

Toplulaştırmayı Kim Yapar?

3083 sayılı Kanun’a göre arazi toplulaştırmasını Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü yapar. [1]

Rızam Olmadan Toplulaştırma Yapılabilir mi?

Kanun maliklerin muvafakati aranmadan da toplulaştırma yapılabileceğini söylüyor; isteğe bağlı olanlara öncelik veriliyor. [1]

Kesinti İçin Para Ödenir mi?

Yüzde 10’a kadar katılım payı bedelsiz; fazlası Hazine arazisiyle ya da kamulaştırmayla karşılanır. [1]

Toplulaştırma Sürerken Tarla Satılabilir mi?

Tescile kadar devir yasak; satmak isteyen başvurursa kuruluş 60 günde kamulaştırır ya da izin verir. [1]

Miras İntikali Yapılabilir mi?

Mirasla intikal satış yasağının dışında; elbirliği mülkiyeti re’sen paylı mülkiyete çevrilir. [1]

Yeni Parsel Sonradan Bölünebilir mi?

Yeni parsel dağıtım normundan küçük parçalara bölünemez; yasak tapuya şerh edilir. [1] [2]

Bu Okuma Neye Dayanıyor?

Kaynaklar kanun metinleri ve bir Yargıtay kararıdır; hiçbiri belirli bir toplulaştırma projesinin kesinti oranını göstermez.

  1. Toplulaştırmanın Kuralları
    Mevzuat Bilgi Sistemi · 3083 Sayılı Tarım Reformu Kanunu, Madde 2, 6, 13 ve 16

    Madde 2/h: toprağın derecelendirilmesi; rayiç bedel, verimlilik, özellikler, yerleşim yerine mesafe ve konum esas alınarak denklik sağlanması. Madde 2/j: uygulayıcı kuruluş DSİ. Madde 6: isteğe bağlı ya da maliklerin muvafakati aranmaksızın toplulaştırma; yol ve kanal için %10’a kadar bedelsiz katılım payı; fazlası eş değer Hazine arazisinden ya da kamulaştırmayla; yeni parsel dağıtım normundan küçük parçalara bölünemez, tapuya şerh; mütemmim cüzler ve teslime kadar gelir kayıpları karşılanır. Madde 13: Cumhurbaşkanı kararının yayımından tescile kadar devir, ipotek ve satış vaadi yasağı, en çok 5 yıl, en çok 5 yıl uzatma; satmak isteyene 60 gün içinde kamulaştırma ya da satış izni; miras intikali kapsam dışı. Madde 16: elbirliği mülkiyetin paylı mülkiyete re’sen dönüştürülmesi, harçtan muaf. 13 Kasım 2026’da okundu.

    Mevzuat Bilgi Sistemi

    Metne Dön
  2. Tarım Arazisinin Bölünmezliği
    Mevzuat Bilgi Sistemi · 5403 Sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, Madde 8

    Tarım arazileri asgari tarımsal arazi büyüklüğünün altına bölünemez. 13 Kasım 2026’da okundu.

    Mevzuat Bilgi Sistemi

    Metne Dön
  3. Toplulaştırmadan Sonra Mera Davası
    Yargıtay 1. Hukuk Dairesi · 2025/2672 E., 2026/1647 K. · 04.03.2026

    Toplulaştırma sonucu mera vasıflı tescil edilen parselde zilyetliğe dayalı tescil davasının reddi onandı. 13 Kasım 2026’da okundu.

    Metne Dön
  4. 30 Yıl Ekilen Mera: Toplulaştırmadan Sonra Açılan Tapu Davası
    Vaka · Kasım 2026

    Adana Karataş’ta 30 yıldır ekildiği söylenen bir yer, 2017’deki arazi toplulaştırmasıyla 186.172,11 metrekarelik mera vasıflı bir parselde kaldı; kullanıcının 2018’de açtığı tapu davası reddedildi, Yargıtay 4 Mart 2026’da onadı. Vaka sayfası 14 Kasım 2026’da okundu.

    Vaka Sayfası

    Metne Dön
  5. İfrazın Gerçek Hesabı: Tek Parselden Dört Parsele
    Vaka · Ekim 2026

    Antalya Manavgat’ta köy yerleşik alanındaki 2.270,70 metrekarelik bir arsa 11 Ağustos 2026’da dört parsele bölündü; dört parselin toplamı yine 2.270,70 metrekare. Vaka sayfası 14 Kasım 2026’da okundu.

    Vaka Sayfası

    Metne Dön
  6. Uygulama Yönetmeliği
    Resmî Gazete · 07.02.2019, Sayı 30679 · Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği

    Madde 12: arazi derecelendirme listesi ve haritası mahallinde otuz gün süreyle askıya çıkarılarak ilan edilir. Yönetmelik ayrıca toplulaştırma kapsamında ilanen yapılan duyuruların tebligat yerine geçtiğini ve ayrıca tebligat yapılmadığını yazıyor. 14 Kasım 2026’da okundu.

    Resmî Gazete

    Metne Dön
  7. Askı ve İtiraz Kuralı
    Resmî Gazete · 29.01.2021, Sayı 31379 · Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik, Madde 8

    Yönetmeliğin 12. maddesinin yeni hâli: ilan muhtarlık binası, köy konağı ya da köy camisinden biri ve kaymakamlığın ilan tahtasında yapılır; itiraz ilanın başlangıcından kaldırıldığı günü izleyen iş gününün mesai bitimine kadar yazılı olarak DSİ’ye ya da proje idaresine yapılır; belgeye dayanmayan itiraz incelenmez; ilanlar ilgililere şahsen tebliğ edilmiş sayılır. 14 Kasım 2026’da okundu.

    Resmî Gazete

    Metne Dön
  8. Uydu Görüntüleri
    Esri World Imagery Wayback · Haziran 2011 ve Temmuz 2025

    Karşılaştırma kareleri Esri World Imagery Wayback arşivinin iki ayrı sürümündeki görüntülerden; görüntü tarihleri arşivin kaynak kaydından (DigitalGlobe, Haziran 2011; Vantor, Temmuz 2025) okundu. Kareler 14 Kasım 2026’da çizildi; üzerinde çizgi, işaret, alan ya da oran ölçümü yoktur.

    World Imagery Wayback

    Metne Dön

Bu Yazıyı Tartışanlar

Bu bölümde okurların yazı hakkındaki soruları, sahadan notları ve kendi bölgelerinden gözlemleri yer alıyor. Yazarın yanıtları ayrıca işaretlenir; en faydalı bulunan yorumlar öne çıkar. Yorumlar onaydan sonra yayınlanır. Yorumları herkes okuyabilir, yorum yazmak ve oy vermek için ücretsiz üyelik yeterli.

İlk Yorumu Siz YazınSorunuzu ya da notunuzu yazın; göndermek için ücretsiz üyelik yeterli.
Yorumları herkes okur.Sayfa yükleniyor; birazdan gönderebilirsiniz.