Arif Güdül
Manisa Organize Sanayi Bölgesinde fabrika binaları ve yollar, tepeden uydu görüntüsü.
Toprak NotlarıSanayi ve Arazi

Tarlam OSB Alanında Kaldı: Satılır mı, Kamulaştırılır mı?

Organize sanayi bölgesi sınırına giren tarla ya satın alınır, ya kamulaştırılır, ya da sahibi yatırım taahhüdüyle yerinde kalır. OSB Kanunu’nun tarla sahibine tanıdığı yolları maddeleriyle okuyoruz.

Yazıyı OkuEsri · Ekim 2025

Köyün yanına organize sanayi bölgesi gelir; sınır haritası açılır ve tarlanız çizginin içinde kalır. Bir yandan fabrika söylentisi, bir yandan kamulaştırma korkusu başlar. OSB alanında kalan tarlanın sahibini hangi yollar bekler?

4562 sayılı OSB Kanunu’na göre seçilen alandaki özel mülk araziler rızaen satın alınıyor ya da kamulaştırılıyor; 2023’ten beri yatırım yapmayı taahhüt eden malike kamulaştırma yapılmadan alanda yer verilebiliyor. OSB kamulaştırmayı kendisi yapamıyor, kanunda sayılan bir idareye yaptırıyor. [1] [2]

Bu yazıda OSB yerinin nasıl seçildiğini, tarla sahibinin üç yolunu, kamulaştırmayı kimin yapabildiğini ve OSB’den alınan arsanın satış kısıtını okuyoruz. Bu bir hukuki görüş ya da yatırım önerisi değil; kendi parseliniz için OSB’nin onaylı sınırına ve kamu yararı kararına bakmak gerekir.

Bu yazı 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu’nun, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun ve OSB Uygulama Yönetmeliği’nin Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki metinlerine ve bir Yargıtay kararına dayanır. Yatırım taahhüdündeki süreler yönetmeliğin 60. maddesinde ve tahsis sözleşmesinde durur; yazıdaki icra bedeli ise muhammen bedeldir, gerçekleşmiş satış bedeli değildir.

OSB Alanında Kalan Tarlaya Ne Olur?

Kısa cevap şu: OSB alanındaki özel mülk tarla ya anlaşmayla satın alınıyor ya da kamulaştırılıyor. 2023’teki değişiklikle üçüncü bir yol açıldı: malik, yönetmelikteki şart ve sürelerde yatırım yapmayı taahhüt ederse kamulaştırma yapılmadan alanda yer alabiliyor. [1]

Kamulaştırmayı OSB kendisi yapamıyor; kanunda sayılan valilik, il özel idaresi, belediye ya da yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığına yaptırıyor. Bedel, Kamulaştırma Kanunu’na göre belirleniyor ve OSB’nin getireceği değer artışı hesaba katılmıyor. [1] [2]

OSB’nin Yeri Nasıl Seçilir?

4562 sayılı Kanun’a göre OSB, yer seçimi yönetmeliğine göre uygun bulunan yerde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın onayıyla kuruluyor. Yer, Bakanlığın koordinatörlüğünde ilgili kurumların temsilcilerinden oluşan bir komisyonun yerinde incelemesiyle seçiliyor; komisyon oybirliğiyle karar veriyor. Korunması gereken ve sanayiye izin verilmeyen alanlar OSB yeri olarak incelenmiyor bile. [1]

2023’te eklenen bir hükümle, yürürlükteki imar planında zaten sanayi alanı olan yerlerde, planı onaylayan idarenin görüşü ve jeolojik etüt şartıyla yer seçimi yapılmadan OSB alanı kesinleştirilebiliyor. Tarla sahibi için bunun anlamı, sınırın bazen bir komisyon süreci olmadan da belirlenebilmesi. [1]

Manisa Organize Sanayi Bölgesinde fabrika binaları ve yollar, tepeden uydu görüntüsü.
Video · Konu Anlatımı

OSB Sınırında Kalan Tarla

Organize sanayi bölgesi planının tarlaya etkisine bir bakış.

Video Hazırlanıyor · Abonelere Özel

Esri · Ekim 2025

Tarla Sahibinin Önündeki Üç Yol Nedir?

Kanun seçilen alandaki özel mülk arazilerin rızaen satın alma ya da kamulaştırma yoluyla edinileceğini söylüyor ve bu taşınmazlara Kamulaştırma Kanunu’nu uyguluyor. Kamulaştırmada da önce pazarlık deneniyor, anlaşma olmazsa bedeli mahkeme belirliyor. [1] [2]

Yönetmelikte belirtilen şart ve sürelerde yatırım yapmayı taahhüt eden malike ise kamulaştırma yapılmadan OSB tarafından alanda yer verilebiliyor. Yönetmeliğe göre taahhüt noter onaylı bir taahhütnameyle veriliyor, yatırım süresi asgari altyapı tamamlanınca başlıyor ve bu yolun o OSB’de uygulanması Bakanlığın iznine bağlı. Taahhüdünü yerine getirmeyenin taşınmazı kamulaştırılıyor. Üç yol yan yana şöyle: [1] [6]

Rızaen Satış

Nasıl İşler?Tarla OSB ile anlaşılarak satılır.

BedelTarafların anlaştığı tutar.

Kamulaştırma

Nasıl İşler?Kanunda sayılan idare yürütür; önce pazarlık denenir.

BedelKıymet takdiri; anlaşma olmazsa mahkeme belirler.

Yatırım Taahhüdü

Nasıl İşler?Malik noter onaylı taahhütle alanda kalır; uygulama Bakanlık iznine bağlı.

BedelKamulaştırma yapılmaz; taahhüt yerine gelmezse taşınmaz kamulaştırılır.

Kamulaştırmada bedel, tarlanın bugünkü niteliğine göre hesaplanıyor: tarım arazisinde olduğu gibi kullanılması hâlindeki net gelir, arsada emsal satışlar. Kanun, kamulaştırmayı gerektiren teşebbüsün, yani OSB’nin sebep olacağı değer artışlarının dikkate alınmamasını istiyor. [2]

Mart 2025: Manisa Yunusemre’de aynı organize sanayi bölgesinde parsellerin neredeyse tamamı fabrika yapılarıyla dolmuş, tepeden uydu görüntüsü.
Şubat 2010: Manisa Yunusemre’de organize sanayi bölgesinde dağınık fabrikalar ve aralarda boş parseller, tepeden uydu görüntüsü.
Manisa’nın Yunusemre ilçesindeki Manisa Organize Sanayi Bölgesi, Şubat 2010 ve Mart 2025. Görüntü: Esri World Imagery Wayback; tarihler arşivin görüntü kaydından. Kare ölçüm amaçlı değildir; alan veya oran hesaplanmamıştır. Karede OSB ya da parsel sınırı işaretli değildir. [7]

Kare Manisa’nın Yunusemre ilçesindeki Manisa Organize Sanayi Bölgesi’nden, on beş yıl arayla alındı. Şubat 2010’da dağınık fabrikaların arasında boş parseller görülüyor; Mart 2025’te parsellerin neredeyse tamamı fabrikalarla dolmuş. Kareden okunabilen üç not şunlar: [7]

Görüntüde

Boş Parseller

2010’da dağınık fabrikaların arasında boş parseller var.

Görüntüde

Dolan Bölge

2025’te parsellerin neredeyse tamamı fabrikalarla dolmuş.

Görüntünün Dışında

Edinme ve Bedel

Kare tarlaların satın almayla mı, kamulaştırmayla mı ve hangi bedelle edinildiğini göstermez.

Kare bir OSB’nin on beş yılda nasıl dolabildiğini gösteriyor; sınırın içindeki tarlaların hangi yolla ve hangi bedelle edinildiğini göstermiyor. Kamulaştırma bedeline bu doluluğun getirdiği değer de katılmıyor: bedel tarlanın bugünkü niteliğine göre hesaplanıyor ve OSB’nin sebep olacağı değer artışı dikkate alınmıyor. [2] [7]

OSB Kamulaştırmayı Kendisi Yapabilir mi?

Kanun OSB’yi, Bakanlığın verdiği kamu yararı kararıyla kamulaştırma yaptırabilen bir özel hukuk tüzel kişisi olarak tanımlıyor. Kamulaştırmayı valilik, il özel idaresi, belediye ya da yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı yapıyor; kıymet takdir ve uzlaşma komisyonlarında OSB’den bir üye bulunuyor, arazi bedelini ise OSB ödüyor. [1]

Yönetmelik acele yolu da anıyor: sınırı kesinleşmiş OSB alanında acele kamulaştırma kararıyla mahkemenin takdir ettiği bedel yatırılıp el koyma kararı verilince, OSB imar planı kesinleştiğinde altyapıya ve tahsise başlayabiliyor. [6]

Yani kamulaştırmanın kararları ve parası bir yerde, işlemin kendisi başka bir yerde duruyor. OSB’nin bu süreçte yapabildiklerini ve yapamadıklarını yan yana koyduk: [1] [2] [3]

Bedeli OSB Öder, Davayı İdare Açar

4562 ve 2942 Sayılı Kanunlar · İş BölümüTablo 4562 sayılı Kanun’un 5. maddesinin ve Kamulaştırma Kanunu’nun ilgili maddelerinin özetidir; son satır Yargıtay’ın Haziran 2026 kararına dayanır ve vurgulu. İdare; valilik, il özel idaresi, belediye ya da yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığıdır. Kıymet takdir ve uzlaşma komisyonlarında OSB’den bir üye bulunur.Kaynak · [1] [2] [3]
Madde 5
OSB alanındaki kamulaştırmada OSB ile kamulaştırmayı yapan idarenin iş bölümü
AdımOSBİdare
Kamu Yararı KararıAlır—
Kamulaştırma İşlemiYaptırırYürütür
Arazi BedeliÖder—
Bedel Tespiti DavasıAçamazAçar

Tablonun söylediği şu: OSB kamulaştırmanın kararını ve parasını taşıyor, ama işlemi kanunda sayılan idare yürütüyor. Tarla sahibi için bunun pratik karşılığı, gelen tebligatta karşısındaki tarafın kim olduğunu okumak.

Bu ayrım kâğıt üzerinde kalmıyor. Yargıtay Haziran 2026’da, bir OSB’nin kendi adına açtığı bedel tespiti ve tescil davasında OSB’nin aktif taraf sıfatı olmadığını kabul etti, daha önce verdiği onama kararını kaldırdı ve ilk derece kararını bozdu. Davayı Hayrabolu vakasında ayrıntılı anlattık. [3] [4]

OSB’deki bir taşınmazın sonraki hayatını da başka bir vakamızda okuduk: Kocaeli’deki bir OSB’de 973 milyon TL muhammen bedelle icradan satışa çıkan bir fabrikaya hiç teklif gelmedi. Kanun, icrada satılan OSB parselinin alıcısına da şart koyuyor. [5]

Kısacası OSB alanındaki tarlada karşı taraf, bedeli ödeyen OSB ile işlemi yürüten idare arasında bölünüyor ve bu bölünme davanın sonucunu değiştirebiliyor. Tarla OSB’ye geçtikten sonra ise arsanın kendisi yeni kısıtlarla karşılaşıyor.

OSB’den Alınan Arsa Satılabilir mi?

Kanun OSB’de tahsis edilen ya da satılan arsalara sıkı bir kısıt koyuyor: arsa tahsis amacı dışında kullanılamıyor, katılımcı ve mirasçıları borcun tamamını ödemeden ve tesis üretime geçmeden arsayı satamıyor, devredemiyor. Bu kısıt tapuya şerh ediliyor. [1]

6 Kasım 2026’da yönetmelikte yapılan değişiklik kısıtı şirket üzerinden de sıkılaştırdı. Arsa ya da ön tahsis yapılan şirkette Bakanlık onayı olmadan toplam %49’u aşan ortaklık payı değişikliği artık tahsisin iptal sebebi. Yani şirketin çoğunluğu Bakanlık onayı olmadan el değiştiremiyor; yönetmelik amacı spekülatif işlemleri önlemek diye yazıyor. [6]

Yasağa aykırılık mahkemece tespit edilirse arsa, kimin elinde olursa olsun, tahsis ya da satış tarihindeki bedelle geri alınıp başka bir katılımcıya verilebiliyor. OSB arsası bu yüzden alınıp bekletilecek bir arsa değil. [1] [6]

Arif Güdül
Podcast

Satmak mı, Beklemek mi?

OSB alanındaki tarlada kamulaştırma ve satış seçenekleri üzerine.

OSB Yakınında Tarla Sahibi İçin Üç Kontrol

Yazının bölümleri aynı sonuca varıyor: OSB alanındaki tarla satın alınıyor, kamulaştırılıyor ya da yatırım taahhüdüyle yerinde kalıyor; kamulaştırmayı OSB değil kanunda sayılan idare yapıyor ve OSB’nin yaratacağı değer artışı bedele girmiyor. [1] [2]

OSB sınırına giren ya da sınıra yakın tarlanın sahibinin soracağı üç soru şunlar:

  1. Sınırın İçinde mi?Onaylı Sınır ve Kamu Yararı
  2. Kim Kamulaştırıyor?Valilik, Belediye ya da YİKOB
  3. Taahhüt Yolu Açık mı?Yatırım Şartları ve Süreleri

İlk soru tarlanın kapsamda olup olmadığını gösteriyor. İkinci soru karşınızdaki idarenin yetkili olup olmadığını belirliyor; üçüncüsü tarlanızı elden çıkarmadan alanda kalmanın mümkün olup olmadığını söylüyor. [1] [3]

Bir not daha: OSB’nin getireceği fabrikalar sınırın dışındaki tarlaları da etkileyebilir; bu konuyu Yanına Fabrika Geliyor yazımızda ayrıca ele aldık. Kanun ayrıca sınır dışında kalan alanların planlamasının bir yıl içinde yapılmasını istiyor. [1]

OSB sınırına giren tarlanın bedeli, OSB’nin getireceği değerle değil, tarlanın bugünkü hâliyle hesaplanır.

Baştaki soruya maddelerle verilebilecek cevap şu: OSB alanında kalan tarla rızaen satın alınıyor ya da kanunda sayılan bir idare tarafından kamulaştırılıyor; yatırım taahhüt eden malik ise kamulaştırma olmadan alanda kalabiliyor. Bu yazı Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki metinlerle yazıldı. [1] [2]

Aklınızda Kalabilecekler

Kamulaştırma, bedel ve taahhüt yolu en çok sorulan konular. Aşağıdaki kısa cevaplar bunları ayırıyor.

OSB Tarlamı Kamulaştırabilir mi?

OSB kamu yararı kararıyla kamulaştırmayı valilik, il özel idaresi, belediye ya da YİKOB’a yaptırır. [1]

Kamulaştırmadan Kaçınmanın Yolu Var mı?

Yönetmelikteki şart ve sürelerde yatırım yapmayı taahhüt eden malike alanda yer verilebilir. [1]

Bedel OSB’nin Değerine Göre mi Hesaplanır?

Kamulaştırmayı gerektiren teşebbüsün yaratacağı değer artışı dikkate alınmaz. [2]

Bedeli Kim Öder?

Arazinin edinilmesindeki masraflar ve arazi bedeli OSB tüzel kişiliğine aittir. [1]

OSB’den Alınan Arsa Satılabilir mi?

Borç ödenmeden ve tesis üretime geçmeden satılamaz, devredilemez; kısıt tapuya şerh edilir. [1]

OSB Adına Açılan Dava Geçerli mi?

Yargıtay 2026’da OSB’nin kendi adına açtığı bedel tespiti davasında aktif sıfatı olmadığını kabul etti. [3]

Bu Okuma Neye Dayanıyor?

Kaynaklar kanun metinleri ve bir Yargıtay kararıdır; belirli bir OSB’nin sınırını ya da bedelini göstermez.

  1. OSB Yeri, Kamulaştırma ve Arsa Satışı
    Mevzuat Bilgi Sistemi · 4562 Sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu, Madde 4, 5 ve 18

    Madde 4: yer seçimi Bakanlık koordinatörlüğünde komisyonla, oybirliğiyle; korunması gereken alanlar OSB yeri olarak incelenmez; 7451 (2023) ile imar planında sanayi alanı olan yerde yer seçimi yapılmadan alan kesinleşir; özel mülk araziler rızaen satın alma ya da kamulaştırmayla edinilir, 2942 uygulanır; yatırım taahhüt eden parsel maliklerine kamulaştırma yapılmadan yer verilebilir, taahhüdü yerine getirmeyenin taşınmazı kamulaştırılır; Hazine arazisi 5084 kapsamındaki illerde bedelsiz, diğerlerinde harç değeri üzerinden satılır. Madde 5: OSB, Bakanlıkça verilen kamu yararı kararıyla kamulaştırma yaptırabilen özel hukuk tüzel kişisi; kamulaştırmayı Valilik, İl Özel İdaresi, Belediye ya da Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına yaptırır; komisyonlarda OSB’den üye; arazi bedeli OSB’ye ait. Madde 18: tahsis edilen arsa borç ödenmeden ve tesis üretime geçmeden satılamaz, devredilemez; tapuya şerh. 13 Kasım 2026’da okundu.

    Mevzuat Bilgi Sistemi

    Metne Dön
  2. Kamulaştırma Usulü ve Bedel
    Mevzuat Bilgi Sistemi · 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu, Madde 8, 10 ve 11

    Madde 8: önce pazarlıkla satın alma; madde 10: anlaşma olmazsa bedel tespiti ve tescil davası; madde 11: arazide net gelir, arsada emsal satış; kamulaştırmayı gerektiren teşebbüsün yaratacağı değer artışı dikkate alınmaz. 13 Kasım 2026’da okundu.

    Mevzuat Bilgi Sistemi

    Metne Dön
  3. OSB’nin Dava Açma Yetkisi
    Yargıtay 5. Hukuk Dairesi · 2026/11691 E., 2026/11247 K. · 16.06.2026

    OSB’nin kendi adına açtığı bedel tespiti ve tescil davasında aktif taraf sıfatı olmadığı gerekçesiyle onama kararı maddi hata düzeltmesiyle kaldırıldı, ilk derece kararı bozuldu. 13 Kasım 2026’da okundu.

    Yargıtay Karar Arama

    Metne Dön
  4. OSB Kendi Adına Dava Açtı: Hayrabolu’da Onanan Karar Neden Bozuldu?
    Vaka · Kasım 2026

    Tekirdağ Hayrabolu’da bir OSB, ilave alanındaki parseller için kamu yararı kararı aldı ve kendi adına bedel tespiti ve tescil davası açtı; Yargıtay önce onadı, 16 Haziran 2026’da onamayı kaldırıp kararı bozdu. Vaka sayfası 14 Kasım 2026’da okundu.

    Vaka Sayfası

    Metne Dön
  5. Fabrikaya Teklif Gelmedi: OSB’de Kim Alıcı Olabilir?
    Vaka · Kasım 2026

    Kocaeli Çayırova’daki bir OSB’de bir fabrika 973.137.038,38 TL muhammenle e-Satış’a çıktı; geçmiş kayıtlarda tek teklif yok ve satış Haziran 2026’da düştü. Vaka, 4562 sayılı Kanun’un icrada satılan OSB parselinin alıcısına koyduğu şartları da okuyor. Vaka sayfası 14 Kasım 2026’da okundu.

    Vaka Sayfası

    Metne Dön
  6. Taahhüt, Acele Yol ve Pay Devri
    Resmî Gazete · OSB Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik, 5 Eylül 2024 ve 6 Kasım 2026

    5 Eylül 2024 değişikliği, madde 6/6: Ek-3’teki noter tasdikli taahhütnameyle 60. maddedeki şart ve sürelerde yatırımı taahhüt eden malike kamulaştırma yapılmadan yer verilebilir; süre asgari altyapı tamamlanınca başlar; uygulama Bakanlık iznine tabi; taahhüdü yerine getirmeyenin taşınmazı kamulaştırılır. Madde 6/7: acele kamulaştırmada bedel yatırılıp el koyma kararı verilince imar planı kesinleştiğinde altyapı ve tahsis yapılabilir. 6 Kasım 2026 değişikliği, madde 61/5: Bakanlık onayı olmadan toplam %49’u aşan ortaklık payı değişikliğinde ön tahsis ya da arsa tahsisi iptal edilir. 14 Kasım 2026’da okundu.

    RG 05.09.2024 · RG 06.11.2026

    Metne Dön
  7. Uydu Görüntüleri
    Esri World Imagery Wayback · Şubat 2010 ve Mart 2025

    Karşılaştırma kareleri Esri World Imagery Wayback arşivinin iki ayrı sürümündeki görüntülerden; görüntü tarihleri arşivin kaynak kaydından (DigitalGlobe, Şubat 2010; Vantor, Mart 2025) okundu. Kareler 14 Kasım 2026’da çizildi; üzerinde çizgi, işaret, alan ya da oran ölçümü yoktur.

    World Imagery Wayback

    Metne Dön

Bu Yazıyı Tartışanlar

Bu bölümde okurların yazı hakkındaki soruları, sahadan notları ve kendi bölgelerinden gözlemleri yer alıyor. Yazarın yanıtları ayrıca işaretlenir; en faydalı bulunan yorumlar öne çıkar. Yorumlar onaydan sonra yayınlanır. Yorumları herkes okuyabilir, yorum yazmak ve oy vermek için ücretsiz üyelik yeterli.

İlk Yorumu Siz YazınSorunuzu ya da notunuzu yazın; göndermek için ücretsiz üyelik yeterli.
Yorumları herkes okur.Sayfa yükleniyor; birazdan gönderebilirsiniz.